Vergi

Vergi her gün, gelirinden azar azar kesilir; ülkenin kendi kuralıyla. Bir de satış anında kesilen vergiler var: ev, hisse, kripto satarken. Bu sayfa vergiyi nerede göreceğini ve nasıl hesaplandığını anlatır.

Vergiyi nerede görürsün

• Başlık rafında nakit sayısına dokun: "Bir günde ne giriyor, ne çıkıyor" dökümü açılır. "Vergi" satırına dokununca vergi kalem kalem görünür: gelir vergisi, kira geliri vergisi, emlak vergisi, araç vergisi gibi.
• Her kalemin yanında nasıl hesaplandığı yazar: "Dilimli: günde … altı vergisiz, üstü %15 ile %40 arası." gibi.
• Bazı vergilerin ülkedeki kendi adı parantezde yazar: Türkiye'de "MTV" ve "tapu harcı", Birleşik Krallık'ta "Council Tax", Brezilya'da "IPTU" gibi.
• Satış anındaki vergi satış penceresinde ve Günlük'te yazar, günlük dökümde görünmez.

Günlük vergi

• 18 yaşından sonra gün gün kesilir (daha önce geliri olanın vergisi yıl geçerken bir kerede alınır). Yıllık gelirine bakılır, o yılın vergisi güne bölünür. Gelirin değişince vergin ertesi gün değişir.
• Vergiye giren gelirler: maaş (emekli aylığı ve siyasi görev dahil), kira geliri, mevduat faizi, hisse temettüsü ve şirket kâr payı.
• Tavan: Bir günün toplam vergisi o günkü gelirinin yarısını geçmez.
• Emlak, belediye ve araç vergileri ayrıca bir tavanla sınırlı: hepsi birlikte o günkü gelirin %10'unu geçmez. Geliri hiç olmayan da varlığının küçük bir payını öder (değerin yılda on binde 2'si).
• Servet vergisi yok: elindeki paraya vergi alınmaz, gelirine alınır.

Türkiye'de gelir vergisi

30 günlük yılda günlük gelire göre:

Dilimler kademelidir: yalnız sınırı aşan kısım yüksek orandan vergilenir. Türkiye'de kira, faiz ve temettü de bu dilimlere eklenir; kirada %15 götürü gider düşülür.

Varlık vergileri

Örnek: 4.100.000₺'lik 3+1 dairenin emlak vergisi günde yaklaşık 110₺ (30 günlük yılda).

MTV, yeni araçta 30 günlük yılda günde yaklaşık:

Araç yaşlandıkça MTV düşer: 4-6 yaşında %70'i, 7-11 yaşında %40'ı, 12-15 yaşında %30'u, 16 yaş ve üstünde %10'u ödenir. Koleksiyon klasikleri alındığı gün de altmış yaşında sayılır.

Satış anındaki vergiler

Zararla satarsan sermaye kazancı vergisi yok. Kazanç vergisi yatırım sayfasında "Kazanç varsa vergisi satışta kesilir." diye yazar.

Şirket kâr payı

Şirketin kârından önce kurumlar vergisi (Türkiye'de %25) düşer, sana kalan kâr payından da kâr payı vergisi (Türkiye'de %15) kesilir. Ayrıntı: Şirketler.

Ülkeden ülkeye

• Her ülkenin kendi vergi sistemi var: dilimler, oranlar, hangi gelirin ayrı vergilendiği, emlak ve araç vergisinin nasıl alındığı o ülkenin gerçek kuralına yakındır.
• ABD'de federal vergiye ek olarak bazı eyaletlerin kendi gelir vergisi vardır; şehrin hangi eyalette olduğu önemlidir.
• Bazı ülkelerde gelir vergisi yoktur (Suudi Arabistan gibi); bazılarında yüksektir (Birleşik Krallık, Fransa, İsveç gibi).
• Başka ülkedeki evinin kira vergisi o ülkenin kuralıyla alınır; kendi ülkende ikinci kez alınmaz.
• Dilim sınırları ülkenin maaş düzeyine göre ayarlanır.

İlgili konular

• Ev ve konut: emlak vergisi ve tapu.
• Araçlar: araç vergisi ve araç gideri.
• Yatırım: faiz, temettü ve satış kazancı.
• Şirketler: kurumlar vergisi ve kâr payı.
• Temel kurallar: paranın günlük akışı.