Okul ve eğitim

Okul altı yaşında başlar ve her yıl bir karne yazar. Liseye ve üniversiteye zekan değil karnen sokar: derse çalışan ortalama öğrenci, hiç çalışmayan zeki öğrenciyi geçer. Okul bittikten sonra da kütüphanede hazırlanıp üniversiteye girebilir, kurslarla yeteneklerini büyütebilirsin.

Eğitim takvimi

Takvim Türkiye'ye göre. Her basamak bir dönemeç olayıyla gelir ve seçimin sonraki yılları değiştirir.

• Kreşe giden çocuğun Eğitim bölümü 4 yaşında açılır, herkesin 5 yaşında.
• On sekize kadar zaman yıl yıl akar: her "Yıl geçir" bir yıl. On sekizden sonra gün gün.
• Bazı olayların ailene göre farklı açılışı var (kardeşin varsa, ailen dar gelirliyse), ama seçenekler aynı.

Karne

Her okul yılının sonunda (ilkokul, ortaokul, lise, üniversite) karne gelir. Not 0 ile 100 arası. Günlük'e "Karne: 85" diye yazar, altında o yıl derse çalışıp çalışmadığın.

• Derse çalışma hedefi: on sekizden önce yılda bir kez yeter. Üniversitede (gün gün akarken) yılın günlerinin üçte biri kadar çalışmak tam puan verir; 30 günlük yılda 10 gün.
• Örnek: her yıl çalışan zeka 40'lık öğrenci yaklaşık 85 alır, hiç çalışmayan zeka 60'lık öğrenci yaklaşık 62.
• Bir okul basamağı bitince Günlük'e o basamağın ortalaması da yazar.
• Okul ekranında bu yılın notu, eski karneler ve sıradaki sınavın puanı ile hedef eşikler görünür.

LGS ve YKS

Puanlar sınav günü atılan bir zar değil, karnelerinin ortalaması:

• LGS (14 yaşında): ortaokul karnelerinin ortalaması %80, ilkokulunki %20. Özel okula gittiysen +2.
• YKS (18 yaşında): lise karnelerinin ortalaması %75, LGS puanın %25. Üstüne lise türünün katkısı:

• Son tekrar: sınav anında bir tercihi açmaya puanın birazcık yetmiyorsa reklam izleyip +3 puan alabilirsin. Her sınavda bir kez.
• Liseye gitmeyenin YKS puanı olmaz; üniversiteye ancak sınav hazırlığıyla girer (aşağıda).

Giriş eşikleri

Lise (LGS puanı)

Üniversite (18 ve 19 yaşında, giriş puanı)

Giriş puanı, YKS ile sınav hazırlığının büyüğüdür.

• Sınırdaysan: devlet bölümleri eşiğin 5 puan altına kadar seçilebilir. Tutma ihtimali eşiğe yaklaştıkça %30'dan %100'e çıkar ve seçeneğin altında yazar. 18 yaşında tutmazsa bir yıl daha hazırlanırsın; 19 yaşında tutmazsa açıköğretime yazılırsın. Ücretli bölümlerde ve açıköğretimde zar yok.
• Bir yıl daha hazırlan dersen 19 yaşında "İkinci deneme" gelir. Bu kez bir yıl daha yok.
• Tıp, mühendislik, mimarlık ve hukukta (özelleri dahil) okumak için evden ayrılırsın.

Mezuniyet (üniversite karnelerinin ortalaması)

Okulda ve kütüphanede çalışmak

Üç çalışmanın her birinin kendi günlük hakkı var, biri öbürünü kapatmaz. Aynı gün üçünü de yapabilirsin.

• "Derse çalış" (okulda, 6 yaşından): yetenek vermez. Karneyi yükseltir ve okulun yıl sonundaki zeka kazancını büyütür. Mutluluk −3.
• "Yeni şeyler öğren" (kütüphanede, 7 yaşından): bir yetenek seçip çalışma seansı açarsın. Seans yalnız kütüphanede ya da Eğitim ekranından açılır. Boş kapanan seans hakkı yakmaz.
• "Sınava hazırlan" (kütüphanede, 18 yaşından, okulda değilsen): giriş puanına sayılan sınav hazırlığını doldurur. Mutluluk −2.

Sınav hazırlığı

• Okulda olmayanın (liseyi bitirmiş, bırakmış ya da üniversite mezunu) üniversite yolu. Giriş puanın YKS ile hazırlığın hangisi büyükse o.
• Her gün hazırlanırsan bir yılda (30 günlük yılda) yaklaşık 83 puana ulaşırsın. Bu hukuku açar, tıbbı ve mühendisliği açmaz.
• Hiç hazırlanmadığın yılın sonunda birikimin dörtte biri unutulur.

Sabahlara kadar çalış

• Evde, 16 yaşından. Hazırlığı iki kat hızlı doldurur.
• Bedeli her seferinde sağlık −2, mutluluk −3.
• Kötü bir liseden çıkan da bu yolla tıbbın puanına ulaşabilir. Oyunun sözü: köyde çobanlık yapan bile tıp kazanabilir, ama bedel öder.

Yetenekler ve tavanları

22 yetenek var:

• Temel yedi (her işte işe yarar): İletişim, Liderlik, Teknik, Satış, Disiplin, Yaratıcılık, Analitik.
• Uzmanlık on beş (bir mesleğe özel): Tıp bilgisi, Yazılım, Mühendislik, Hukuk bilgisi, Finans, Aşçılık, Tamirat, Tasarım, Müzik, Sürüş, Sokak bilgisi, Sportiflik, Miksoloji, Dövüş, Hitabet.

Her yeteneğin sana özel bir tavanı var; tavana yaklaştıkça yetenek yavaşlar, tavanı geçemez.

• Doğal tavan = 30 + zeka payı (en çok 14, zeka 85'te dolar) + okul payı (en çok yaklaşık 5, lisede dolar) + doğuştan yatkınlığın varsa 10. En çok yaklaşık 59.
• Okulu bırakırsan okul payı sıfırlanır. Mezun olmak tavanı düşürmez.
• Tavanı doğal sınırın üstüne yalnız kurs açar.

Kurslar

Eğitim ekranında her yetenek kartı kendi kursunu gösterir.

• Kurslar lise tercihinden sonra (14 yaşında) açılır.
• Aynı anda tek kurs. Ücret kayıtta peşin.
• Kurs bitince yetenek kartta yazan seviyeye çıkar ve tavan oraya açılır. Zekaya da biraz katkı verir.
• Her yetenekte en çok üç kurs bitirilir.
• On sekizden önce okuyorsan ilk temel kursu ailen öder. Sonraki temel kursları bir reklam izleyince ailen yine öder; orta ve ileri kurslar senin paranla.
• Reklam izleyip süren kursu hemen bitirebilirsin, yılda iki kez.
• Süreler 30 günlük yıla göre; yıl uzunluğuna göre değişir, en az 4 gün.

Kurs adları yeteneğe göre: İletişimde "Diksiyon ve sunum, İkna ve müzakere, Kriz iletişimi"; Tıp bilgisinde "İlk yardım eğitimi, Hasta bakımı sertifikası, Klinik uygulama programı"; Sürüşte "Ehliyet kursu, İleri sürüş teknikleri, Ağır vasıta ve lojistik" gibi.

Sonradan okunan bölümler

On sekizde okumadıysan ya da başka bir diploma istiyorsan 21 yaşından sonra üniversiteye dönebilirsin. Eğitim ekranındaki bölüm listesinden kaydolursun.

• Eşikler on sekizdekinden biraz düşük, ama giriş puanı yine gerek. Bugünkü puanın listede yazar.
• Ücreti sen ödersin, ailen değil. Okurken çalışabilirsin.
• Okul yerine işi seçtiysen (liseyi bırakmak, açık lise, "Okumayacağım", açıköğretim, üniversiteyi bırakmak): tıp, mühendislik ve hukuk sonradan açılmaz. Öbür bölümler açık, ama ücret 1,5 kat.
• Her okuma yılı zekaya biraz katkı verir. Bitince bölümün diploması gelir, o diplomayı isteyen meslekler o an açılır.
• Bölüm okumak, girdiğin mesleğin ana yeteneklerini ilk basamağın şartına kadar getirir: tıp mezunu Asistan Hekim olacak kadar tıp bilir.

İpuçları

• Her yıl en az bir kez "Derse çalış": karnenin üçte biri buna bağlı.
• Fen Lisesi YKS'ye +6 katar; LGS'yi ortaokulda kazanırsın.
• Tıp için 92,7 gerek. Kısa kaldıysan bir yıl daha hazırlan, kütüphanede her gün "Sınava hazırlan", gerekirse evde "Sabahlara kadar çalış".
• Okulu bırakmadan önce düşün: tıp, mühendislik ve hukuk kalıcı kapanır.
• Terfi için yeteneğin 50'yi geçecekse kurs almadan olmaz.

İlgili konular

• Doktor: oyunun en uzun okul yolu, 92,7 puanlık Tıp.
• Meslekler: hangi işin hangi diplomayı ve yeteneği istediği.
• Statlar: zekanın karneye ve yetenek tavanına etkisi.
• Karakter oluşturma: doğuştan yatkınlık ve başlangıç.
• İpuçları ve sık yapılan hatalar: okul yıllarında sık yapılan hatalar.