Esnaf

"Kepenk senin, mesai senin, dert de senin." İlkokulla girilen, diplomasız işler içinde iyi başlayan bir maaş. Esnafın çocuğu ilk işinde babasının tezgâhına geçebilir.

Nasıl girilir

• Nerede: Persona sekmesinde "İş" kapısının ardındaki "İş bul" listesinde, Ticaret başlığı altında. Liste 16 yaşında açılır; giremediğin işin yanında sebebi yazar.
• Şartlar: en az ilkokul; zeka en az 15.
• 16-17 yaşında: listeden başvurursun, kısa bir mülakattan geçersen girersin (ilan panosu ve listeden indirimli giriş 18 yaşında açılır). Okula gidiyorsan iş yarı zamanlıdır, maaşın yarısı ödenir.
• 18 yaşından sonra iki yol: listeden mülakatsız hemen girersin ama maaşın %20 düşük başlar; ya da listenin üstündeki ilan panosundan başvurursun (4-6 ilan, her biri birkaç gün açık): "Piyasa maaşı" tam maaş, "İyi maaş" %15 fazla, "Yüksek maaş, zor mülakat" %30 fazla.
• Babanın yanında: baban Esnaf ise 18-25 yaşında, çalışmıyorken gelen "Artık bir şey yapman lazım" kararında onun yanına en alttan girebilirsin.
• Çalışırken başka işe başvuramazsın; önce "İstifa et". Milletvekili ya da bakan olduysan maaşlı işe giremezsin.

Mülakat

Üç mantık sorusu sorulur, bu meslekte zorluk kolay. "Yüksek maaş, zor mülakat" ilanında sorular bir kademe zorlaşır.

Basamaklar ve maaş

• Kıdem: maaş yıllar geçtikçe artar ve girişin en çok 1,3 katında durur. Artışın yarısına yaklaşık 6,6 yılda varırsın, sonrası yavaşlar.
• Zeka: zekan düşükse maaş dörtte bire kadar az, 85 ve üstündeyse dörtte bir fazla.
• Basamak: her terfi maaşı girişin %15'i kadar artırır.
• Giriş yolu: 18 yaşından sonra listeden hemen girersen ×0,80, ilandan girersen ×1, ×1,15 ya da ×1,30; mülakatta üç soruyu da bilirsen ×1,10. Bu çarpan o işteki bütün terfilerine taşınır.
• Okurken: 18 yaşından önce okula giderken ya da üniversitedeyken iş yarı zamanlıdır, maaşın yarısı ödenir ve kıdem yarı hızda birikir.

Terfi

• Şartlar tutunca iş kartında "... için terfi iste" düğmesi çıkar. Şartlar: kıdem (bu işte geçen yıl), Satış ve Disiplin; tablo yukarıda.
• Terfi kesin değil: şansın %25 ile %92 arasında. Şartın tam sınırındaysan ve itibarın 50 ise yaklaşık %49. Şartı aştıkça ve itibarın yükseldikçe şans artar; işte şanslı günün de büker.
• Yılda bir kez deneyebilirsin. Tutmazsa ertesi yıl yeniden.
• Terfi tutunca yeni maaş o gün yazılır, maaş düşmez, itibarın 3 artar.
• Her çalışma yılı Satış hızlı, Disiplin daha yavaş büyür; üst basamaklarda büyüme hızlanır. Ama her yeteneğin kişisel bir tavanı var, üst basamaklar çoğu zaman kurs ister (Kurslar).

Mesleğin kuralları ve olayları

• İşe girince itibarın 2 artar.
• Olaylar: "Veresiye defteri" (28-40 yaş): defterde ödemeyen isimler var; yazmaya devam eder, veresiyeyi kapatır ya da tek tek ararsın.
• "Kasa dört bin fazla verdi" (18-30 yaş): fazlayı tutanağa yazarsan itibar artar; cebe koyarsan fiş çıkınca zimmet davası açılabilir.
• "Sonra yaparız" (18-25 yaş): maaş elden, sigorta yok. Yazılı isteyebilir, susabilir ya da işi bırakabilirsin.
• "Cumartesi dersleri" (27 yaş ve üstü): şirket sertifika programının yarısını öder. Yazılırsan sonra başka firmalardan daha yüksek maaşlı teklif gelebilir.
• Bunların dışında her çalışana gelen genel iş olayları da var: patronun bağırması, gece mesaisi, işten çıkarma dalgası, tükenmişlik, genç müdür.

Sağlığa ve mutluluğa etkisi

• Sağlığına yıllık bir etkisi yok. Ağır iş sayılmaz; yıl içinde bir kez hareketli bir aktivite yapmazsan yaşam kalitesi düşer.
• İtibar üzerindeki yıllık etkisi çok küçük (yılda üçte bir puan kadar, artış yönünde); birikir, yaklaşık üç yılda bir puan.

Emeklilik, hapis ve sabıka

• Emeklilik: 55 yaşından sonra iş kartında "Emekli ol" çıkar (maaşlı siyasi görevdeyken olmaz). 61-70 yaşında çalışırken emeklilik olayı da gelebilir. Emekli maaşı günde 7.667₺ taban, üstüne son maaşının %15'i: örneğin Toptancı basamağında günde 19.817₺ alırken emekli olursan günde yaklaşık 10.640₺.
• Emekli "Yeniden işe gir" ile tekrar çalışabilir; emekli maaşı kesilmez, yeni maaşın üstüne akar.
• Hapis: hapse girersen bu işi kaybedersin; basamağın, kıdemin ve önceki işlerden taşıyacağın deneyim de silinir. Çıkınca en alttan başlarsın. Hastaneye yatmak işini götürmez.
• Sabıka: bu işe sabıkayla da girilir. Sabıka yalnız Kamu, Sağlık, Hukuk ve Eğitim işlerini kapatır.

İpuçları

İlgili konular

• Satış Temsilcisi: aynı gruptaki iş.
• Market: kendi dükkânını şirket olarak kurmak.
• Şirketler: kendi şirketini kurmak ve çalışan almak.
• Ticaret meslekleri: grubun ortak kuralları ve öbür meslekler.
• Meslekler: genel kurallar: iş bulma, mülakat, terfi ve kazanç her meslekte nasıl işler.