Hipertansiyon

Yüksek tansiyon. "Belirti vermiyor. Ölçtürmesen haberin olmayacaktı." Yaşla gelen, ömür boyu kalan bir hastalık. İlaçla kontrol altına alınır; kontrol altındayken seni öldürmez.

Kimde, ne zaman başlar

• 28 yaşından sonra (beden yaşı). Yaşla hızla artar.
• Sağlıklı bir bedende 83 yaşında yılda yaklaşık %0,25. Bütün hayata bakınca 80 yaşına kadar yakalanma ihtimali yaklaşık %4, 100 yaşına kadar yaklaşık %10.
• Sigara içiyorsan 1,7 kat sık.
• Sağlık kapasiten düşükse ve sağlığın 60'ın altındaysa daha sık.
• Ömürlük hastalıklar öbürlerinin yarısı sıklıkta gelir. Bir hayatta yalnız bir kez yakalanırsın.

Pencere bazen nasıl fark ettiğini anlatır: "Eczanede laf arasında ölçtürdün. Eczacı aletin ekranına iki kez baktı." ya da sabahları ensende bir ağırlıkla uyanmak.

Haber veren günler ve erken yakalama

Önce yaklaşık 3 gün (30 günlük yılda) Günlük'e "Kendini iyi hissetmiyorsun" düşer. Bu günlerde Hastane'de "Muayene ol" (1.400₺) ya da "Yıllık kontrolden geç" (3.800₺) yaparsan:

• Hipertansiyon yine başlar ama sağlık kapasiten düşmez ve hastalık baştan kontrol altında olur. Günlük'e "Doktor hipertansiyon teşhisini erken koydu. İz bırakmadan kontrol altına alındı." yazar.
• İlaç gideri hemen başlar.

Belirtiler ve süre

• Ömür boyu sürer. Kendiliğinden geçmez.
• Anlık sağlığını kemirmez. Tedavisizken yılda yaklaşık 1 mutluluk götürür; kontrol altındayken bunun %40'ı.
• Ağırlaşmaz, ambulans getirmez.

Tedavi

• "Doktora git, tedavi ol": 52.000₺. Tutarsa hastalık kontrol altına alınır: "Tansiyon ilaçla dengelendi; hipertansiyon kontrol altında." Hastalık listede kalır.
• Tutma ihtimali: sağlığın 50 iken yaklaşık %62, 90 iken %72. 65 yaşından sonra 10, 78'den sonra 10 puan daha az.
• Tutmazsa sağlığın 10 düşer ve bu kayıp ömürlük hastalıkta geri gelmez. Reklamla "İkinci görüş" bir deneme daha verir. Sonra istediğin zaman durum şeridinden hastalığa dokunup yeniden deneyebilirsin.
• İlaç gideri: kontrol altına alınınca yılda 17.000₺ başlar (30 günlük yılda günde yaklaşık 567₺). Okuldayken ilacı ailen öder.
• Kontrol altındaki hastalık için yeniden tedavi gerekmez.
• "Deneysel tedaviyi dene": 18 yaşından sonra, yılda bir kez, 208.000₺. %5 tutar; tutarsa hipertansiyon tamamen geçer ve kapasiteden aldığı puanın dörtte üçü geri gelir. Tutmazsa mutluluk -10, sağlık -4. Hapiste ya da hastanedeyken denenemez.

Hapiste: "Revire gitmeyi talep et", ücretsiz; talep yaklaşık %75 kabul edilir. Kabul edilince revirde tedavi edilirsin, tutması şansa bağlı.

18 yaşından önce

28 yaşından önce başlamaz.

Kalıcı mı

Evet, ömürlük.

• Teşhis anında sağlık kapasiten 4 puana kadar düşer. Sağlıklı beslenip spor yapıyorsan daha az (çok iyi yaşayanda yaklaşık üçte biri).
• Kontrol altına almak geçmek değildir: kapasite geri gelmez.
• Hastalık gerçekten geçerse (tutan deneysel tedavi ya da yılda milyonda bir ihtimalle kendiliğinden geçmek: "Aylardır ölçümlerin ilaçsız normal. Doktor tansiyonun geride kaldığını söyledi.") kapasiteden aldığı puanın dörtte üçü geri gelir; kalanı iz olarak kalır. Günlük ikisini de yazar.
• Erken yakalandıysa kapasite hiç düşmemiştir, geri gelecek bir şey de yoktur.

Öldürür mü

• Tedavisizken az: yılda yaklaşık %0,8.
• Kontrol altındayken öldürmez.
• Ölüm önce bir yıl uyarır.

Öbür etkiler

• Kalp rahatsızlığı riskini 2,4 kat artırır (hipertansiyon sürerken).
• Kontrol altında olunca "tedavisiz en çok iki hastalık" sayısına girmez.
• Para: tedavi ve ömür boyu ilaç.

İpuçları

• Tedavi tutana kadar dene; kontrol altındaki hipertansiyon seni öldürmez.
• 30 yaşından sonra yılda bir "Yıllık kontrolden geç".
• Sigara içiyorsan bırak.

İlişkili hastalıklar

• Kalp rahatsızlığı, Diyabet: aynı yaş dalından ömürlük hastalıklar.
• Genel kurallar: Sağlık.