Şirketler

Kendi işini kurarsın, parayı işin kendisi kazanır. Maaş yok; şirket kazanırsa sen kazanırsın, şirket kaybederse kasası erir.

Kim kurabilir

• 18 yaşında ve üstünde olmalısın.
• Girişimci olmalısın ya da hiçbir işte çalışmıyor olmalısın. İşsizken kurarsan mesleğin kendiliğinden Girişimci olur. Bunun için Girişimci olabilmen gerekir (meslek şartları için girişimcilik sayfası). Maaşlı bir işteysen önce işi bırakırsın; liste "Şirket kurmak için girişimci olman gerekiyor" der.
• Zekan o şirketin istediği seviyede olmalı (aşağıdaki tabloda).
• Nakdin kuruluş sermayesine yetmeli. Yetmezse "Sermayen yetmiyor" yazar.

Kaç şirket kuracağının sınırı yok, her şirket tam kapasite çalışır. Aynı türden ikinci şirketin adına sıra numarası gelir ("Yılmaz Kafe 2").

Nereden kurulur, nereden yönetilir

1. Persona sekmesinde İş sayfasına gir.
2. Yeni şirket kur satırına dokun. Bütün şirket türleri listelenir; kuramadığın türün altında sebebi yazar.
3. Bir türe dokununca kartı açılır: işin üç adımlık özeti, Sermaye ve Zeka kutusu.
4. Kur düğmesine bas. Sermaye nakdinden çıkar ve şirketin kasasına girer.

Kurulunca itibarın biraz artar (türüne göre 4 ile 14 arası) ve günlüğe "Levha asıldı" satırı düşer.

Şirketi yönetmek Varlık sekmesinde: şirketin kendi sayfası orada açılır. Persona'daki şirket satırına dokunmak da seni doğrudan o sayfaya götürür.

Şirket sayfasının başındaki Şimdi kartı bugün en çok neyin önemli olduğunu söyler ("Önce kasiyer al", "Dolabı doldur", "Bugünlük hazırsın") ve tek dokunuşla oraya götürür.

Para nasıl gelir

• Girişimcinin maaşı yoktur. Şirketin yoksa gelirin de sıfırdır.
• İşi olmayan şirketin geliri yoktur. Para yalnız günün işinden gelir: satılan kahve, teslim edilen yük, biten proje. İş yokken de kira ve maaş gibi giderler işler.
• Her gün şirketin hesabı kapanır. Günün işi kâr ettiyse kârın %55'i aynı gün cebine geçer (kâr payı), kalanı şirketin kasasında kalır.
  • Kafe, yazılım ve futbol kulübünde her kârlı gün pay çıkar.
  • Öbürlerinde önceki günlerin zararı kapanmadan pay çıkmaz.
  • İnşaat ve tekstilde ayrıca kasada bir haftalık gider bırakılır, pay ondan sonra çıkar.
• Zarar yalnız şirketin kasasından çıkar. Senin cebindeki paraya dokunmaz.
• Şirket listesindeki rakam şirketin dün kasana koyduğu paydır.

Sermaye koymak

Sermaye koy düğmesi nakdinden şirketin kasasına para aktarır. Tutarı sen seçersin: yüzde düğmeleri, Hepsi ya da elle tutar. Ekran koyduktan sonra cebinde ne kalacağını ve şirketin kasasının ne olacağını yazar.

Kasadaki parayı geri çekmenin düğmesi yok. Kasadan sana para iki yoldan gelir: günlük kâr payı ve şirketi satmak.

Kasa tükenirse

Yıl kapanışında kasa, o türün kuruluş sermayesinin %8'ine ya da altına inmişse şirket zorda sayılır: "Sermaye tükendi" şeridi çıkar, kasa sıfırlanır, mutluluğun 4 düşer. Şirket durur ama kapanmaz. Sermaye koyarsan toparlar.

Üst üste üçüncü zorda yılda şirket iflas eder: listeden silinir, itibarın 12, mutluluğun 14 düşer. Şerit kaç yılın kaldığını yazar.

Çalışanlar

Her şirketin kendi rolleri var (barista, kasiyer, şoför...). Her rol oyundaki bir mesleğe bağlıdır.

• Adaylar: şirket sayfasındaki ekip bölümünde adaylar listelenir. Önce o rolün mesleğinde çalışan tanıdıkların gelir ("Tanıdığın" etiketiyle). Yabancı başvuran ancak iş ilanı açıkken gelir.
• İş ilanı: aday listesinin başındaki İş ilanı ver satırı ilanı bir haftalığına açar. Bedeli rollerin günlük giriş maaşlarının ortalamasının 5 katı, bir kez, şirketin kasasından çıkar; kasa yetmezse "Şirket kasası ilana yetmiyor." yazar. İlan açıkken her rol için her hafta dört başvuran gelir. Yeni kurulan şirkette ilk ilan kuruluşla birlikte açılır.
• Aynı tanıdık iki role birden aday olabilir (inşaatta kaba ve ince işçi, kreşte öğretmen ve müdür). Hangi satıra basarsan o rolle işe girer.
• İlandan işe aldığın kişi ilişkilerine arkadaş olarak girer; sonra öbür şirketlerinde de tanıdık olarak görünür.
• Seviye ve maaş: her adayın bir yetenek seviyesi var. Maaşı seviyesine göre ister: en düşük seviyede mesleğin giriş maaşının yarısından biraz fazlası, en yüksekte bir buçuk katından fazlası. Maaş her gün şirketin kasasından çıkar.
• Çıkarmak: bir haftalık maaşı tazminat olarak ödenir.
• Hastalık ve yorgunluk: çalışanlar hasta olup birkaç gün gelmeyebilir; üst üste çalışan yorulur ve yavaşlar.

Ekibe bakım (çalışana dokununca):

• İzin ver: 1-3 gün dinlenir, çok yorgunsa 5 güne kadar. Ekran bir süre önerir. İzindeyken çalışmaz.
• Eğit: seviyesini yükseltir. Süre ve bedel ekranda yazar; bedel, kasa o günlerin maaşlarını da karşılıyorsa ödenir. Eğitim sürerken gün aşırı çalışır. Seviye en çok 95'e çıkar. Reklam izleyerek eğitimi o gün bitirebilirsin (Eğitimi hemen bitir).
• Zam yap: maaş %10 artar, yorgunluğu biraz düşer, morali yükselir.

Maaş ödenemezse: kasa ve günün geliri maaşa yetmezse ekip oyun takviminin iki ayı kadar parasız bekler (30 günlük yılda 5 gün), sonra hepsi birden ayrılır. Ekran "Maaşlar ödenemiyor" diye kaç gün kaldığını yazar. Bir ay daha bekleyin reklamıyla ekip bir ay daha bekler; şirket başına yılda bir kez. Borç varken eğitim ve zam yapılamaz ("Önce birikmiş maaşları öde").

Müdür

Futbol kulübü dışındaki her şirkette Müdür alabilirsin. Müdür vardiyaya girmez; sen o gün şirkete dokunmadıysan işi yürütür: siparişi verir, boş yeri doldurur, bekleyen kararı verir. Her şirkette neyi yapıp neyi yapmadığı farklı, ilgili sayfada yazıyor. Müdürün işi senin kadar iyi olmaz: genelde temkinli karar verir, bazı işlere hiç girmez.

Şirket sayfası müdürün son 7 günün kaçında işi yürüttüğünü yazar ("Müdür X son 7 günün N gününde işi yürüttü").

Dikkat: müdür dürüst olmayabilir. Kimi müdürün döneminde "Kasada açık var" haberi gelir ve kasadan para eksilir; şirket sayfası bugüne kadar açıklanamayan toplamı kırmızıyla yazar. Adayın dürüstlüğü ekranda yazmaz.

Her gün senin işin

Her şirkette günde bir kez işin başına geçebilirsin (Tezgâha geç, Kod yaz, Şantiyede çalış, Kasaya geç gibi). Hak her şirket için ayrıdır. Bu bir günlük emek; kalabalık saate yetişir, işi hızlandırır.

Satmak

Sat düğmesi bir pencere açar. Pencere şirketin ortalama değerini yazar ve fiyatı dört seçenekten seçersin: değerinde, %25, %50 ya da iki kat fazlasına. Her seçeneğin altında tahmini bekleme yazar.

• Değerinde: "Hemen sat"a basınca şirket o an satılır, geri alınmaz.
• Daha pahalıya: şirket satışa çıkar ("Satışa çıkar"), alıcı gün gün gelir. Fiyat değere göre ne kadar yüksekse alıcı o kadar seyrek çıkar (%25 fazlasına yaklaşık bir buçuk yıl, iki katına yaklaşık on iki yıl). Şirketin değeri düşerse alıcı daha da seyrekleşir; değeri istediğin fiyatı geçerse o gün satılır. İlan sürerken şirket çalışmaya devam eder; düğme Satıştan çek olur.

Ortalama değer "bugün satarsan" eline geçecek parayı söyler:

• İlk yıl kasanın %85'i.
• Sonra kasa, şirketin yıllık kârına göre yarıdan üç buçuk katına kadar çarpılır. Kâr eden şirket kasasından pahalıya, zarar eden ucuza gider.
• Süren işin değeri (satılmamış daireler, arsa) eklenir. Marketin dağıtıcıya borcu düşülür.
• Şirket bir vakfa bağlıysa satış bedelinin vakfın payı sana gelmez.

Bütün şirketler

Fiyatlar Türkiye içindir. Başka ülkede oynuyorsan sermaye, maaş ve fiyatlar o ülkenin ücret ölçeğiyle değişir; oranlar aynı kalır. Süreler 30 günlük oyun yılına göre yazıldı; yılı uzun seçtiysen günle sayılan süreler de uzar.

Zorluk bu rehberin değerlendirmesidir: kuruluş parasına ve her gün takip edilecek işin sayısına bakar.

Ne yapmalı

İlgili konular

• Girişimci: şirket kurmanın mesleği; maaşı yok, kazancı kâr payı.
• Girişimcilik meslekleri: grubun ortak kuralları.
• İşletme müdürü: çoğu şirketin müdürü bu meslekten gelir.
• Statlar: kuruluş için gereken zeka ve kurulunca artan itibar.
• İpuçları ve sık yapılan hatalar: paraya ve işe dair genel öğütler.

Bu bölümün sayfaları

• ButikSezonu doğru tahmin eden kazanır. Beden biterse müşteri de biter. Koleksiyonu beden beden alırsın, vitrini mahallenin tarzına göre kurarsın, müşteriyi defterle tutarsın.
• Danışmanlık ofisiSermayen bilgin. Ofis bir masa, bir telefon. Şirketler iş ister, sen fiyat verirsin; danışmanların işi yapar, sen faturayı tahsil edersin.
• E-ticaretDepo yok, vitrin yok. Kargo var, iade daha çok var. Yükselen trendin ürününü zamanında alırsın, internetten satarsın, paketleyip kargolarsın.
• İnşaat / taahhütBüyük paralar döner, iki yönde de. Arsana bina dikersin ya da kamu ihalesine girersin. Bina üç aşamada yükselir, her aşamaya kendi ustası ve malzemesi lazım.
• KafeHerkesin hayali. Sabah dolabı doldurursun, gün boyu müşteriye yetişirsin, akşam kasayı sayarsın. Az koyan eli boş müşteri gönderir, çok koyan akşam çöpe döker.
• KreşPara düzenli gelir, güven yavaş gelir. Bir kaza her şeyi geri alır. Çocuklara bakarsın; asıl sermayen ailelerin güvenidir.
• Futbol kulübüKurulmaz, satın alınır. Bir sezon oynarsın: rakibe göre taktik seçer, her gün idmana çıkar, transfer yaparsın. İyi sezon prim ve lig atlamak getirir.
• MarketMahallenin ihtiyacı. Veresiye defteri kalın. Haftada bir sipariş verirsin, rafları reyon reyon dağıtırsın, kasada müşteriyi geçirirsin.
• Nakliyat firmasıAraç senin, yol senin, mazot da senin. Panodan yük seçer, aracı ve şoförü eşleştirir, dönüşte boş gelmemeye çalışırsın.
• Güzellik salonuKoltuk boş kalırsa saat geri gelmez. Müşteri salona değil ustasına gelir. Randevu defterini doldurur, işi iyi yaptırır, müdavimi tutarsın.
• Tekstil atölyesiFason iş. Siparişi olan yıl bayram, olmayan yıl kâbus. Markaların siparişini kapasitene göre seçer, makinelere işçi koyar, partiyi zamanında teslim edersin.
• Yazılım stüdyosuİki kişi, bir fikir. Ya tutar ya iki yıl gider. Önce ilk sürümü bitirirsin, sonra kullanıcı toplar, hata kovalar, sunucuyu ayakta tutarsın.