Diyabet

Şeker hastalığı. "Ömür boyu. Yönetilirse hayatı çok değiştirmez." Yaşla gelir, ömür boyu kalır, ilaçla kontrol altına alınır.

Kimde, ne zaman başlar

• 28 yaşından sonra (beden yaşı), yaşla hızla artar.
• Sağlıklı bir bedende 83 yaşında yılda yaklaşık %0,2. 80 yaşına kadar yakalanma ihtimali yaklaşık %3, 100 yaşına kadar yaklaşık %8.
• Sigara içiyorsan 1,7 kat sık. Sağlık kapasiten düşükse ve sağlığın 60'ın altındaysa daha sık.
• Bir hayatta yalnız bir kez yakalanırsın.

Pencere bazen nasıl fark ettiğini anlatır: "Bir aydır gece dört kez su içmeye kalkıyordun. Tahlil sebebini söyledi."

Haber veren günler ve erken yakalama

Önce yaklaşık 3 gün (30 günlük yılda) "Kendini iyi hissetmiyorsun" yazar. Bu günlerde "Muayene ol" (1.400₺) ya da "Yıllık kontrolden geç" (3.800₺) yaparsan diyabet başlar ama kapasiten düşmez ve baştan kontrol altında olur.

Belirtiler ve süre

• Ömür boyu sürer.
• Anlık sağlığını kemirmez. Tedavisizken yılda yaklaşık 1 mutluluk götürür; kontrol altında bunun %40'ı.
• Ağırlaşmaz, ambulans getirmez.

Tedavi

• "Doktora git, tedavi ol": 90.000₺. Tutarsa kontrol altına alınır: "Kan şekerin dengelendi; diyabet kontrol altında."
• Tutma ihtimali düşüktür: sağlığın 50 iken yaklaşık %52, 90 iken %62. 65 ve 78 yaşından sonra 10'ar puan daha az.
• Tutmazsa sağlığın 10 düşer, geri gelmez: "Kan şekerin hâlâ dalgalı; doz ayarı gerekecek." Reklamla "İkinci görüş" bir deneme daha; sonra yeniden deneyebilirsin.
• İlaç gideri: yılda 22.000₺ (30 günlük yılda günde yaklaşık 733₺). Okuldayken ailen öder.
• "Deneysel tedaviyi dene": 18 yaşından sonra, yılda bir, 360.000₺, %5 tutar. Tutarsa tamamen geçer, kapasiteden aldığı puanın dörtte biri geri gelir; tutmazsa mutluluk -10, sağlık -4.

Hapiste: "Revire gitmeyi talep et", ücretsiz, yaklaşık %75 kabul edilir.

18 yaşından önce

28 yaşından önce başlamaz.

Kalıcı mı

Evet, ömürlük.

• Teşhiste kapasiten 5 puana kadar düşer; çok iyi yaşayanda yaklaşık 2.
• Kontrol altına almak kapasiteyi geri getirmez. Hastalık gerçekten geçerse (tutan deneysel tedavi ya da yılda milyonda bir ihtimal: "Kan şekerin aylardır ilaçsız normal. Doktor diyabetin gerilediğini söyledi.") puanın yalnız dörtte biri geri gelir; kalanı iz olarak kalır.

Öldürür mü

• Tedavisizken az: yılda yaklaşık %1.
• Kontrol altındayken öldürmez.
• Ölüm önce bir yıl uyarır.

Öbür etkiler

• Kalp rahatsızlığı riskini 1,6 kat artırır.
• Para: tedavi ve ömür boyu ilaç.

İpuçları

• Erken yakalamak en ucuz yol: hem kapasite hem tedavi parası kurtulur.
• Sağlığın yüksekken tedavi ol; tutma ihtimali biraz artar.

İlişkili hastalıklar

• Kalp rahatsızlığı, Hipertansiyon.
• Genel kurallar: Sağlık.