Kronik diz sakatlığı

"Yılların yükü dizinde. Merdivende bile hatırlatıyor." Sporculuk yıllarından kalan, ömür boyu süren bir sakatlık. Öldürmez; bedeli sağlık kapasitesinde, mutlulukta ve ilaç parasında.

Kimde, ne zaman başlar

• Yalnız sporcu mesleklerinde: futbolcu, basketbolcu, voleybolcu (voleybolda biraz seyrek).
• Seyrektir: 28 yaşında yılda yaklaşık %0,1, 40 yaşında yaklaşık %0,2. Her yaş riski yaklaşık %8 artırır (beden yaşı).
• Jübileyi reddedip oynamaya devam edersen iki kat.
• Bir hayatta yalnız bir kez yakalanırsın.

Pencere nasıl geldiğini anlatır: "On sezonun sertliği dizinde birikti. Sabah ısınmadan adım atamıyorsun." ya da eski ameliyat yerinde kalan sızı, yıllarca sert zemine inip kalkmak.

Haber veren günler ve erken yakalama

Önce yaklaşık 3 gün (30 günlük yılda) "Kendini iyi hissetmiyorsun" yazar. Bu günlerde Hastane'de "Muayene ol" (1.400₺) ya da 30 yaşından sonra "Yıllık kontrolden geç" (3.800₺) yaparsan sakatlık başlar ama kapasiten düşmez ve baştan kontrol altında olur.

Belirtiler ve süre

• Ömür boyu sürer, sporu bıraksan da.
• Anlık sağlığını kemirmez. Tedavisizken yılda yaklaşık 2 mutluluk götürür; kontrol altında bunun %40'ı.

Tedavi

• "Doktora git, tedavi ol": 120.000₺. Tutarsa kontrol altına alınır: "Bandaj ve egzersizle diz kontrol altında."
• Tutma ihtimali: sağlığın 50 iken yaklaşık %60, 90 iken %70.
• Tutmazsa sağlığın 10 düşer, geri gelmez: "Diz her sabah biraz daha geç açılıyor." Reklamla "İkinci görüş" bir deneme daha; sonra yeniden deneyebilirsin.
• İlaç gideri: yılda 9.000₺ (30 günlük yılda günde 300₺).
• "Deneysel tedaviyi dene": 18 yaşından sonra, yılda bir, 480.000₺, %5 tutar. Tutarsa tamamen geçer ama kapasite geri gelmez; tutmazsa mutluluk -10, sağlık -4.

Hapiste: "Revire gitmeyi talep et", ücretsiz, yaklaşık %75 kabul edilir.

18 yaşından önce

Sporcuysan ve 18'den önce başlarsa tedaviyi ailen öder. Deneysel tedavi 18'i bekler.

Kalıcı mı

Evet, ömürlük.

• Teşhiste sağlık kapasiten 3 puana kadar düşer; çok iyi yaşayanda yaklaşık 1.
• Kontrol altına almak kapasiteyi geri getirmez. Hastalık gerçekten geçse de (tutan deneysel tedavi ya da yılda milyonda bir ihtimal: "Dizindeki sızı yıllar sonra kayboldu. Merdivenleri ikişer çıktın.") kapasite geri gelmez: dizdeki yıpranma kalır.

Öldürür mü

Hayır.

Öbür etkiler

• Mutluluk aşınması ve ilaç gideri.

İpuçları

• Sporu bırakınca (örneğin jübileden sonra antrenör ya da yorumcu olunca) bu sakatlık artık başlamaz. Jübileyi reddedip oynamaya devam etmek riski ikiye katlar.

İlişkili hastalıklar

• Çapraz bağ yırtığı, Bel fıtığı.
• Genel kurallar: Sağlık.